राष्ट्रीय विज्ञान दिन भारतात दरवर्षी २८ फेब्रुवारी रोजी साजरा केला जातो. या दिवशी महान शास्त्रज्ञ डॉ. सी. व्ही. रामन यांनी “रामन परिणाम” हा महत्त्वाचा वैज्ञानिक शोध लावला होता. त्यांच्या या शोधामुळे भारताचे नाव जागतिक स्तरावर उज्ज्वल झाले. विज्ञानाचे महत्त्व समाजापर्यंत पोहोचवणे आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन विकसित करणे हा राष्ट्रीय विज्ञान दिन साजरा करण्यामागील मुख्य उद्देश आहे.
विज्ञानामुळे मानवी जीवन अधिक सोपे, सुरक्षित आणि प्रगत झाले आहे. वाहतूक, दळणवळण, वैद्यकीय उपचार, शेती, शिक्षण आणि उद्योग या सर्व क्षेत्रांत विज्ञानाचा मोठा उपयोग झाला आहे. आज आपण मोबाईल, संगणक, इंटरनेट, उपग्रह यांसारख्या साधनांचा वापर करतो, ते सर्व विज्ञानाचेच योगदान आहे. विज्ञानामुळे वेळ, श्रम आणि पैसा यांची बचत होते तसेच जीवनमान उंचावते.
राष्ट्रीय विज्ञान दिनाच्या निमित्ताने शाळा व महाविद्यालयांमध्ये विज्ञान प्रदर्शन, निबंध स्पर्धा, भाषणे, प्रयोगांचे प्रात्यक्षिक आणि विविध उपक्रम आयोजित केले जातात. विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक विचारसरणी, संशोधनाची आवड आणि नवनवीन शोध करण्याची प्रेरणा निर्माण करणे हा या उपक्रमांचा उद्देश असतो. विज्ञान हे केवळ पुस्तकांपुरते मर्यादित नसून प्रत्यक्ष जीवनात त्याचा उपयोग कसा होतो हे विद्यार्थ्यांना समजते.
आजच्या युगात विज्ञानाचा उपयोग मानवकल्याणासाठी करणे अत्यंत आवश्यक आहे. विज्ञानाचा गैरवापर टाळून त्याचा वापर शांतता, आरोग्य आणि पर्यावरण संरक्षणासाठी केला पाहिजे. अंधश्रद्धा दूर करून तर्कशुद्ध विचार करण्याची सवय लावणे हेही राष्ट्रीय विज्ञान दिनाचे महत्त्वाचे ध्येय आहे.
अशा प्रकारे राष्ट्रीय विज्ञान दिन आपल्याला विज्ञानाचे महत्त्व, शास्त्रज्ञांचे योगदान आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन यांची जाणीव करून देतो. विज्ञानाच्या मदतीने देशाची प्रगती साधता येते आणि समाज अधिक सुजाण व सक्षम बनतो. म्हणूनच राष्ट्रीय विज्ञान दिन उत्साहाने साजरा करून विज्ञानप्रेम वाढवणे ही आपली जबाबदारी आहे.
